Antiga Colecção de Orquídeas do Jardim Botânico da Ajuda
A colecção nasceu pelo interesse que D. Luís I tinha por estas plantas e chegou a ter cerca de 60 géneros e quase 300 espécies, cuja origem remontava a diversas zonas do globo.
A informação que temos sobre o conteúdo desta colecção é inteiramente oriunda do artigo “Catálogo geral de orchideas em cultura no Jardim Real do Paço da Ajuda - segundo o sistema natural de John Lindley”, por Luiz de Mello Breyner, antigo director do Jardim.
Catálogo
Para maior fidedignidade, transcrevemos aqui o catálogo de orquídeas, tal como está escrito no artigo, que era, naturalmente, como as espécies eram conhecidas na altura. A ciência progrediu, assim, é natural, que algumas dessas designações tenham sido alteradas, pelo menos dentro de algumas das actuais correntes taxonómicas. Como as plantas já não existem, é impossível verificar, com segurança, as alterações e actualizá-las. No entanto, felizmente, a grande maioria das espécies continua com a mesma designação, pelo que será correcto dizer que em grande parte os binómios desta colecção serão facilmente reconhecíveis.
Actualmente as regras de nomenclatura também são ligeiramente diferentes e por isso alguns epítetos específicos vêem escritos de forma diferente. Para mais fácil consulta deste catálogo construímos uma tabela, na 1ª coluna vem o binómio original e na coluna do meio a origem da planta (tirados do artigo acima citado), na terceira coluna a designação que cremos ser a (ou uma) das actuais. Decidimos manter os pontos de interrogação que por vezes aparecem no artigo Original.
As bases de dados pesquisadas foram a International Plant Names Index e a World Checklist of Monocotyledons, dos Royal Botanic Gardens, Kew; em Agosto de 2008.
1º Malaxeae
| designação original | Origem | Designação actual |
|---|---|---|
| Pleurothallis Linden. R. | Br.? Patria? | Pleurothallis lindenii Lindl. |
| Pleurothallis spec? | Pleurothallis sp. |
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Masdevallia amabilis Vars. et Reich. | Peru | Masdevallia amabilis Rchb.f. & Warsz. | |
| Masdevallia Caloptera Liden et André | Peru | Masdevallia caloptera Rchb.f. | |
| Masdevallia Chimaera Reich. | Nov. Grenada | Dracula chimaera (Rchb.f.) Luer | mudou de género, segundo Luer |
| Masdevallia Estradae Reich. | Nov. Grenada | Masdevallia estradae Rchb.f. | |
| Masdevallia Harryana Reich. | Nov. Grenada | Masdevallia coccinea Linden ex Lindl. | |
| Masdevallia Houtteana Reich. | Venezuela | Dracula houtteana (Rchb.f.) Luer | mudou de género, segundo Luer |
| Masdevallia ignea Reich. | Venezuela | Masdevallia ignea Rchb.f. | |
| Masdevallia Lindeni André | Nov. Grenada | Masdevallia coccinea Linden ex Lindl. | |
| Masdevallia maculata Kl. et Karst. | Caracas | Masdevallia maculata Klotzsch & H.Karst. | |
| Masdevallia melanopus Reich. | Peru | Masdevallia melanopus Rchb.f. | |
| Masdevallia myriostigma Ed. Morren. | Mexico | Masdevallia floribunda Lindl. | |
| Masdevallia polysticta Reich. | Peru | Masdevallia polysticta Rchb.f. | |
| Masdevallia Trochilus Linden. | Colômbia | Masdevallia trochilus Linden & André | |
| Masdevallia Veitchiana Reich. | Peru | Masdevallia veitchiana Rchb.f. | |
| Masdevallia infracta Lindley. | Brasil | Masdevallia infracta Lindl. | |
| Masdevallia Tovarensis Reich. | Colômbia | Masdevallia tovarensis Rchb.f. |
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Masdevallia Benedicti | ? | Dracula benedictii (Rchb.f.) Luer | mudou de género, segundo Luer |
| Masdevallia Bonplandi | ? | Masdevallia bonplandii Rchb.f. | |
| Masdevallia Civilis | ? | Masdevallia civilis Rchb.f. & Warsz. | |
| Masdevallia Coreacea | ? | Masdevallia coriacea Lindl. | |
| Masdevallia Davisii | ? | Masdevallia davisii Rchb.f. | |
| Masdevallia Macrure | ? | Masdevallia macrura Rchb.f. | |
| Masdevallia Ochtodes | ? | Scaphosepalum verrucosum (Rchb.f.) Pfitzer | mudou de género, segundo Pfitzer |
| Masdevallia Peristeria | ? | Masdevallia peristeria Rchb.f. | |
| Masdevallia Troglodytes | ? | Masdevallia troglodytes E.Morren | |
| Masdevallia Bella | ? | Dracula bella (Rchb.f.) Luer | mudou de género, segundo Luer |
| Masdevallia Hypodisa | ? | Zootrophion hypodiscus (Rchb.f.) Luer | Hypodisa não existe em BD; mudou de género, segundo Luer |
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Dendrobium chrysanthum Lindl. | Nepal | Dendrobium chrysanthum Wall. ex Lindl. | |
| Dendrobium chrysotoxum Lindl. | Or | Dendrobium chrysotoxum Lindl. | |
| Dendrobium chrysotoxum var superbum | ? | ||
| Dendrobium crassinode Benson et Bich. | Sião | Dendrobium pendulum Roxb. | |
| Dendrobium crystallinum Hook. | Birmania | Dendrobium crystallinum Rchb.f. | |
| Dendrobium Farmeri Paxt. | Himalaya | Dendrobium farmeri Paxton | |
| Dendrobium macrophyllum Lindl. | Phillipinas | Dendrobium anosmum Lindl. | |
| Dendrobium moschatum Wall. | Birmania | Dendrobium moschatum (Buch.-Ham.) Sw. | |
| Dendrobium nobile Lindl. | Ind. China | Dendrobium nobile Lindl. | |
| Dendrobium Parish Hook. | Moulmein | Dendrobium parishii Rchb.f. | |
| Dendrobium speciosum Sm. | Nov. Galles | Dendrobium speciosum Sm. | |
| Dendrobium Pierardi Roxb. | Ind. Or | Dendrobium aphyllum (Roxb.) C.E.C.Fisch. | |
| Dendrobium thyrsiflorum Reich. | Australia | Dendrobium thyrsiflorum Rchb.f. ex André | |
| Dendrobium aureum Lindl. | Ceylão | Dendrobium heterocarpum Wall. ex Lindl. | |
| Dendrobium aggregatum Roxb. | India | Dendrobium lindleyi Steud. | |
| Dendrobium Bensoniae Hook. | Rangoon | Dendrobium bensoniae Rchb.f. | |
| Dendrobium Coerulescens Wall. | Ind, Or | Dendrobium nobile Lindl. | |
| Dendrobium formosum Roxb. | Nepal | Dendrobium formosum Roxb. ex Lindl. | |
| Dendrobium Gibsoni Paxt. | Khasya | Dendrobium gibsonii Paxton |
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Bulbophyllum Henshalli Lindl. | Asia, Africa | Bulbophyllum lobbii Lindl. | |
| Bulbophyllum reticulatum Reich. | Bornéo | Bulbophyllum reticulatum Bateman ex Hook.f. | |
| Bulbophyllum siamense Reich. | Sião | Bulbophyllum lobbii Lindl. | provavelmente diferente do primeiro, já que a espécie é variável |
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Eria ornata Lindl. | Java | Eria ornata (Blume) Lindl. | |
| Eria stellata Lindl. | Ind. Or. | Eria javanica (Sw.) Blume | |
| Eria splendens Lindl? | ? | ||
| Eria densiflora Lodd. | Ind. Or. | Eria densiflora Lindl. ex Loud. |
2º Epidendrae
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Coelogyne cristata Lindl. | Nepal | Coelogyne cristata Lindl. | |
| Coelogyne flaccida Lindl. | Nepal | Coelogyne flaccida Lindl. |
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Pholidota imbricata Lindl. | Ind. Or. | Pholidota imbricata Lindl. | |
| Pholidota undulata Lindl. | Ind. Or. | Pholidota rubra Lindl. |
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Epidendrum atropurpureum Willd. | Guatemala | Psychilis atropurpurea (Willd.) Sauleda | A espécie parece ser esta, mas a origem é menos provável. Mais conhecida como Encylia atropurpurea (Willd.) Schltr. |
| Epidendrum aromaticum Batem. | Guatemala | Encyclia incumbens (Lindl.) Mabb. | Também conhecida como Encyclia aromatica Schltr. |
| Epidendrum articulatum | Ind Occ. | Prosthechea livida (Lindl.) W.E.Higgins | Não existe nenhuma referência a Lamarck nas bases de dados utilizadas; das descrições desta espécie, a única provável é a de Higgins |
| Epidendrum aurantiacum Bateman | Guatemala | Guarianthe aurantiaca (Bateman ex Lindl.) Dressler & W.E.Higgins | mais conhecida por Cattleya aurantiaca (Bateman ex Lindl.) P.N.Don |
| Epidendrum bicornutum Lindl. | Trinidade | Caularthron bicornutum (Hook.) Raf. | Provavelmente não Lindl. mas Hook no nome original. |
| Epidendrum ciliare Linn. | Ind Occ. | Epidendrum ciliare L. | |
| Epidendrum paniculatum R. et P. | Peru | Epidendrum paniculatum Ruiz & Pav. | |
| Epidendrum variegatum Lindl. | Demerara | Prosthechea vespa (Vell.) W.E.Higgins | |
| Epidendrum vitellinum Lindl. | Mexico | Prosthechea vitellina (Lindl.) W.E.Higgins | |
| Epidendrum ionosmum Lindl. | Guiana | Encyclia ionosma (Lindl.) Schltr. | |
| Epidendrum myrianthum Lindl. | Guatemala | Epidendrum myrianthum Lindl. | |
| Epidendrum rhizophorum Lindl. | Guatemala | Epidendrum radicans Pav. ex Lindl. |
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Sophronitis cernua Lindl. | Brasil | Sophronitis cernua Lindl. | |
| Sophronitis militaris Reich. | Brasil | Sophronitis coccinea (Lindl.) Rchb.f. | |
| Sophronitis violacea Lindl. et Reich. | Brasil | Isabelia violacea (Lindl.) C.Van den Berg & M.W.Chase | |
| Sophronitis coccinea Reich. | Bananal, Brasil | Sophronitis coccinea (Lindl.) Rchb.f. | Falta saber se esta seria uma forma diferente da primeira desta tabela |
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Laelia albida Batem. | Mexico | Laelia albida Bateman ex Lindl. | |
| Laelia anceps Lindl. | Mexico | Laelia anceps Lindl. | |
| Laelia cinnabarina Batem. | Brasil | Sophronitis cinnabarina (Bateman ex Lindl.) Van den Berg & M.W.Chase | |
| Laelia elegans Reich. | Brasil | × Sophrocattleya elegans (C.Morren) Van den Berg & M.W.Chase | Cattleya tigrina × Sophronitis purpurata |
| Laelia Perrini Lindl. | Brasil | Sophronitis perrinii (Lindl.) Van den Berg & M.W.Chase | |
| Laelia praestans Lindl. | Brasil | Sophronitis praestans (Rchb.f.) Van den Berg & M.W.Chase | |
| Laelia purpurata Lindl. | Brasil | Sophronitis purpurata (Lindl. & Paxton) Van den Berg & M.W.Chase | |
| Laelia grandis Lindl. | Bahia, Brasil | Sophronitis grandis (Lindl.) Van den Berg & M.W.Chase | |
| Laelia superbiens Lindl. | Guatemala | Laelia superbiens Lindl. |
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Cattleya amabilis Lindl. | Brasil | Cattleya amabilis Lindl. ex Buyss. | |
| Cattleya amethystoglossa Lindl. et Reich. | Brasil | Cattleya amethystoglossa Linden & Rchb.f. ex R.Warner | |
| Cattleya bicolor Lindl. | Brasil | Cattleya bicolor Lindl. | |
| Cattleya Aclandiae Lindl. | Brasil | Cattleya aclandiae Lindl. | |
| Cattleya citrina Lindl. | Mexico | Prosthechea citrina (Lex.) W.E.Higgins | mais conhecida como Euchile citrina (Lex.) Withner ou Encyclia citrina (Lex.) Dressler |
| Cattleya Dowiana Batem. | Guatemala | Cattleya dowiana Bateman & Rchb.f. | |
| Cattleya crispa Lindl. | Brasil | Sophronitis crispa (Lindl.) Van den Berg & M.W.Chase | |
| Cattleya Eldorado Lindl. | Brasil | Cattleya wallisii (Linden) Linden ex Rchb.f | |
| Cattleya Lindl. var splendens | Brasil | Cattleya wallisii (Linden) Linden ex Rchb.f | |
| Cattleya gigas Lind.et André | Nov Grenada | Cattleya warscewiczii Rchb.f. | |
| Cattleya guttata Lindl. | Brasil | Cattleya guttata Lindl. | |
| Cattleya Lindl., var Leopoldi | Ch. Sem. Brasil | Cattleya tigrina A.Rich. | |
| Cattleya Harrisoniana Paxtl. | Brasil | Cattleya harrisoniana Bateman ex Lindl. | |
| Cattleya intermedia Grah. | Brasil | Cattleya intermedia Graham ex Hook. | |
| Cattleya labiata Lindl. | Brasil | Cattleya labiata Lindl. | |
| Cattleya Lemoniana Lindl. | Brasil | Cattleya labiata Lindl. | mais informação… |
| Cattleya lobata Lindl. | Brasil | Sophronitis lobata (Lindl.) Van den Berg & M.W.Chase |
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Brassavola fragans | Ch. Lem. Brasil | Brassavola fragans Barb.Rodr. |
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Phajus grandifolius Lour | China e Nova Hollanda | Phaius tankervilleae (Banks ex L'Hér.) Blume | |
| Phajus maculatus Lindl | Nepaul, Ind. Or. | Phaius flavus (Blume) Lindl. |
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Chysis aurea Lindl. | Mexico | Chysis aurea Lindl. | |
| Chysis laevis Lindl. | Mexico | Chysis laevis Lindl. |
3º Vandeae
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Vanda Batemani Lindl. | Moluccas | Vandopsis lissochiloides (Gaudich.) Pfitzer | |
| Vanda Roxburghii R. Br. | Ind. Or. | Vanda tessellata (Roxb.) Hook. ex G.Don | |
| Vanda gigantea Lindl. | Ind. Or., Birmania | Vandopsis gigantea (Lindl.) Pfitzer | |
| Vanda insignis Bl. et Reich. | Timor, Moluccas | Vanda insignis Blume | O nome original parece incorrecto nos autores |
| Vanda suavis Lindl. | Java | Vanda tricolor Lindl. | Embora algumas autoridades taxonómicas considerem a V. suavis e a V. tricolor a mesma espécie, as flores são um pouco diferentes, ocupam zonas diferentes, entre outras diferenças. Por vezes a V. suavis foi descrita como V. tricolor var. suavis. |
| Vanda teres Lindl. et Reich. | Asia-merid. | Papilionanthe teres (Roxb.) Schltr. | |
| Vanda tricolor Lindl. | Ind. Or. | Vanda tricolor Lindl. | |
| Vanda caerulea Griff et Reich. | Ind. Or., Khasya | Vanda coerulea Griff. ex Lindl. | O nome original parece incorrecto nos autores |
| designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Renanthera coccinea Lour | Cochinchina | Renanthera coccinea Lour |
| Designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Phalaenopsis amabilis Lindl. | Manila | Phalaenopsis aphrodite subsp. aphrodite | Baseado em Phalaenopsis aphrodite Rchb.f. |
| Phalaenopsis grandiflora Lindl. | Manilla | Phalaenopsis amabilis (L.) Blume | |
| Phalaenopsis Luddemaniana Reich. | Phillipinas | Phalaenopsis lueddemanniana Rchb.f. | |
| Phalaenopsis Schilleriana Reich. | Phillipinas | Phalaenopsis schilleriana Rchb.f. |
| Designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Saccolabium guttatum Lindl. | Ind. Or., Java | Rhynchostylis retusa (L.) Blume |
| Designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Sarcanthus rostratus Lindl. | China | Cleisostoma recurvum (Hook.) ined. |
| Designação original | Origem | Designação actual | Observação |
|---|---|---|---|
| Aerides crispum Lindl. | Bombaim | Aerides crispa Lindl. | |
| Aerides Fieldingi F. Moore | Bombaim | Aerides fieldingii Lodd. ex E.Morren | |
| Aerides arachnitis Sw. | Japão | Arachnis flos-aeris var. flos-aeris | A espécie é: Arachnis flos-aeris (L.) Rchb.f. . Descrever variedade… |
| Aerides odorata Lour. | Ind. Or., China | Aerides odorata Lour. | |
| Aerides odorata Lour. var. majus | ? | Aerides odorata Lour. | variedade desconhecida, pesquisar |
Notas: Nov. Grenada é a actual Colômbia.